آداب دانش‌اندوزى وفراگيرى دانش ، در فصل هفتم گزارش شده است ؛ وچه تنبّه‌آفرين وديده‌گشا ! سؤال وجستجوگرىِ دانش از راه پرسيدن از ديگران ، از مهم‌ترين راه‌هاى زدودن ناآگاهى ورسيدن به آگاهىهاست . از اين رو ، در ادامه آنچه آمد ، فصل هشتم از اين باب ، ويژه " آداب پرسش " است وبر نمودن آنچه شايسته پرسيدن است وآنچه نبايد از چگونگى آن پرسيد ، ودر نهايت ، چگونگى وفرجام بسيار پرسيدن . در فصل نهم ، از احكام " آموختن " سخن رفته است ودر ضمن آن ، از آنچه شايسته دانستن است وآنچه نبايد آموخت وسخنى كوتاه در اين كه : مراد روايات نبوىِ بيانگر " نهى از آموختن نجوم " چيست ؟ ! فصل دهم ، نصوص مرتبط با ضرورت تعليم ، آگاهىگسترى ، جايگاه آن ، ارزش معلّم وحقوق معلّم را آورده است وفصل يازدهم ، " آداب تعليم " را كه از جمله آنهاست : اخلاصِ احسان ، ونرمش ومدارا در دانش‌گسترى ودر پايان ، اين سخن بيدارگر از پيامبر خدا كه : يا أَبا ذَرٍّ ! إِذا سُئِلتَ عَن عِلمٍ لا تَعلَمُهُ فَقُل : لا أَعلَمُهُ ، تَنجُ مِن تَبِعَتِهِ ، وَلا تُفتِ بِما لا عِلمَ لَكَ بِهِ ، تَنجُ مِن عَذابِ اللّهِ يَومَ القيامَةِ . يا أَبا ذَرٍّ ! يَطَّلِعُ قَومٌ مِن أَهلِ الجَنَّةِ عَلى قَومٍ مِن أَهلِ النَّارِ فَيقولونَ : ما أَدخَلَكُمُ النَّارَ وَقَد دَخَلنا الجَنَّةَ لِفَضلِ تأديبِكُم وَتَعليمِكُم ؟ فَيقولونَ : إِنَّا كُنَّا نأمرُ بِالخَيرِ وَلا نَفعَلُهُ . « 1 » اى أبو ذر ! هر گاه از تو پرسشى شد كه جوابش را نمىدانى ، بگو : نمىدانم ، تا از تبعات آن ، رهايى يأبى ودرباره چيزى كه نمىدانى ، فتوا نده تا از عذاب خدا در روز رستاخيز ، برهى . اى أبو ذر ! گروهى از بهشتيان به گروهى از جهنّميان سرك مىكشند واز آنها مىپرسند : چه باعث گرفتارى شما به آتش شد ، در حالي كه خدا ما را به فضل

--> ( 1 ) مكارم الأخلاق : ج 2 ص 363 ح 2661 ، بحار الأنوار : ج 77 ص 74 ح 3 .